نقد و تحلیل علماء و راویان از نظر رجالی
کشور
از آنجا که علماء پیوسته و کم و بیش تحت تاثیر جامعه اطراف زمان خود بوده اند, برای برسی درجه توثیق علماء, باید باید محل و زمان ولادت عالم را نیز مورد برسی قرار داد.
ایران
همانطور که بر بیشتر اهل علم پوشیده نیست, به دلایل اختلافات سیاسی, دینی و تاریخی, ایران از جمله کشور هایی بوده که بیشترین مخالفت را در طولانی مدت با اسلام و مسلمین داشته, و شاید بتوان گفت, از اولین مصادر صادر کننده تفکر رافضی گری در جامعه اسلامی بوده؛ بنا بر این, حدیث و روایات راویان ایرانیای که در دوره های خاص اسلامی زندگی میکرده اند را باید با احتیاط بیشتری گرفت و برسی کرد, یا اصلا قبول نکرد.
علماء
قندوزی
قندوزی, مالک کتاب ينابيع المودة لذوي القربي, یکی از شیعیان بوده که روایات منقول از ایشان, و کتب او, در مسائل موافق با بدعتش, قابل استناد نیست.
حسکانی
حسکانی یکی از رُوَّات شیعه (زیدی) ایرانی, و اهل نیشابور است؛ اقوال ایشان, به خودی خود قابل اعتماد نیست.
ثعلبی
ثعلبی یکی از علماء اهل سنت ایرانیِ اهل نیشابور بوده؛ ثعلبی, در تفسیر قرآن, کتب مختلفی نوشته, ولی ابدا یکی از علماء اهل حدیث حساب نشده و نمیشود.
آلوسی
با اینکه آلوسی در عقاید خود ثابت قدم بود، ولی ایشان یکی از علماء بزرگ متاثر از جامعه صوفی زمان خود میباشد که آثار مفیدی نیز از خود بجای گذاشته.
کتب تاریخی
کتب تاریخی, به خودی خود, یعنی وبدونِ اتصال سند, از نظر حدیثی به هیچ عنوان برای ما حجیت ندارند زیرا در بیشتر آنها در نقل تاریخی قواعد علم حدیث رعایت نشده, بنا بر این احتجاج به یک کتاب تاریخ برای اثبات حقانیت یک کلام دارای ارزش نیست.
مرتدین و منافقین
عمر سربازی
عمر سربازی, نویسنده کتاب «شفاء الاسقام والاحزان», یک مشرکِ صوفی, ساحِر, کافر و مبتدع است که در یک جامعه اثنی عشری زندگی میکرده, وجواز چاپ کتاب و فعالیَّت رسمی داشته, و نظرات ایشان در جامعه اسلامی, فاقد هرگونه اعتبار است.
بزرگان
شیخ عثمانِ خمیس
یکی از بزرگان, نوابِغ وعزیزان جامعه اسلامی است که عِزَّت و جایگاه بالای یک شیخ را در زمانه ما برایمان نشان داد با مدّ نظر قرار دادن این که هیچ شخصی معصوم از سهو و خطا نیست؛ اجرش با خدا باشد.