انواع نسخ در اسلام

مسئله نسخ, از پدیده هایی است که در آیه صریح خود قرآن به آن اشاره شده, و در مسیحیت نیز وجود داشته.

مَا نَنسَخْ مِنْ ءَايَةٍ أَوْ نُنسِهَا نَأْتِ بِخَيْرٍ مِّنْهَآ أَوْ مِثْلِهَآ أَلَمْ تَعْلَمْ أَنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَىْءٍ قَدِيرٌ (106) البقرة

انواع

نسخ حکم و قرائت

به این گونه است که حکم و قرائت یک آیه از قرآن حذف شود؛ اگرچه این یکی از حالت های ممکن فرض شده, ولی دلایل کافی برای وجود آن مشاهده نمی‌شود.

نسخ حکم

به این گونه است که حکم یک آیه از قرآن حذف شود, ولی لفظ آن باقی بماند.

نَسخ قِرائت

به این صورت است که قرائتی از قرآن حذف شود, ولی حکم آن باقی بماند. مثال مشهور حکم سنگ سار یا رجم است.

نسخ ها

شرب خمر

حکم شرب خمر, در آیه ۴۳ سوره نساء نسخِ حکم می‌شود.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنتُمْ سُكَارَىٰ حَتَّىٰ تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ ... (43) النساء

آیه فوق به سبب حادثه زیر نازل می‌شود.

3671 حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى ، عَنْ سُفْيَانَ ، حَدَّثَنَا عَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ السُّلَمِيِّ ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ، أَنَّ رَجُلًا مِنَ الْأَنْصَارِ دَعَاهُ وَعَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ عَوْفٍ فَسَقَاهُمَا قَبْلَ أَنْ تُحَرَّمَ الْخَمْرُ، فَأَمَّهُمْ عَلِيٌّ فِي الْمَغْرِبِ، فَقَرَأَ : {قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ} فَخَلَطَ فِيهَا، فَنَزَلَتْ : {لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ}.

علی بن ابی طالب می‌گوید که: مردی از انصار قبل از اینکه شرب خمر تحریم شود، او و عبد الرحمن را دعوت به شرب خمر میکند، و آن دو را از الکل مست میکند؛ سپس، علی پیش نماز می‌شود و رو به مغرب میکند، و (از شدت مستی) میگوید: { قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ }، پس در نماز خطا میکند. پس {لَا تَقْرَبُوا الصَّلَاةَ وَأَنتُمْ سُكَارَى حَتَّى تَعْلَمُوا مَا تَقُولُونَ} نازل شد.

  • سنن أبي داود - الجزء رقم: ۴ - الصفحة رقم: ۵۴

آیه فوق به واسطه آیه زیر منسوخ می‌شود.

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالْأَنْصَابُ وَالْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطَانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ (۹۰) المائدة

عده

گفته می‌شود آیه «۲۳۴» بقره, ناسخ آیه «۲۴۰» بقره است.

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا ۖ فَإِذَا بَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ بِالْمَعْرُوفِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ (234) البقرة

و كسانى از شما كه وفات می‌کنند, و همسرانى بر جاى مى‌گذارند، چهار ماه و ده روز انتظار مى‌برند؛ پس هرگاه عدّه خود را به پايان رساندند، در آنچه آنان به نحو پسنديده درباره خود انجام دهند، گناهى بر شما نيست، و خداوند به آنچه انجام مى‌دهيد آگاه است.

وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ ۚ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِي مَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ حَكِيمٌ (240) البقرة

و كسانى از شما كه وفات می‌کنند, و همسرانی به جا می گذارند، باید برای همسرانشان وصیت کنند که تا ۱ سال, از خانه او خارج نشوند. پس اگر خارج شدند، گناهی بر شما نیست در آنچه به خود کردند از معروف, و خدا توانای شکست ناپذیر و حکیم است.

اقوال

وَالَّذِي أَنْزَلَهُ اللَّهُ هُوَ دِينٌ وَاحِدٌ اتَّفَقَتْ عَلَيْهِ الْكُتُبُ وَالرُّسُلُ وَهُمْ مُتَّفِقُونَ فِي أُصُولِ الدِّينِ وَقَوَاعِدِ الشَّرِيعَةِ وَإِنْ تَنَوَّعُوا فِي الشِّرْعَةِ وَالْمِنْهَاجِ بَيْنَ نَاسِخٍ وَمَنْسُوخٍ فَهُوَ شَبِيهٌ بِتَنَوُّعِ حَالِ الْكِتَابِ الْوَاحِدِ، فَإِنَّ الْمُسْلِمِينَ كَانُوا أَوَّلًا مَأْمُورِينَ بِالصَّلَاةِ لِبَيْتِ الْمَقْدِسِ، ثُمَّ أُمِرُوا أَنْ يُصَلُّوا إِلَى الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَفِي كِلَا الْأَمْرَيْنِ إِنَّمَا اتَّبَعُوا مَا أَنْزَلَ اللَّهُ - عَزَّ وَجَلَّ

پیوند ها

comments