برداشت های ما از جهان پیرامون خود در دسته های مختلفی قرار می‌گیرند که به شرح زیر هستند.

Fact

فکت یا وجود مُسَلَّم, پدیده های «مشاهده پذیر» و «قابل آزمایش» هستند.

• وجود داشتن خورشید.
• گرد بودن زمین.

فرضیه

فرضیه به انگلیسی hypothesis, بیان هرگونه علت و توضیح برای وقایع است که می‌تواند درست یا غلط باشد.

نظریه

«نَظَریّه» یا «تئوری» به انگلیسی «theory», گزاره‌ای حاصل روش مندی علمی است که چگونگی وقوع پدیده ها را توضیح می‌دهد؛ هر فرضیه‌ای که دارای شروط زیر باشد, می‌تواند تبدیل به نظریه شود.

• پیش‌بینی کننده (predictive)
• تکرار پذیر (testable)
• مُوَضِّح (explanatory)
• مُستَنَد (substantiated)

Superseded Theory

در علم، یک تئوری زمانی superseded است که یک اجماع علمی زمانی آن را پذیرفته اند، ولی علم حاضر آن را نا کافی، یا ناقص، یا غلط و اشتباه میداند.

Phlogiston

تئوری phlogiston بیان می‌داشت که مواد phlogiscated دارای phlogiston هستند، و زمانی که می‌سوزند، dephlogiscate یا بدون فلاگیستون می‌شوند، و phlogiston های ذخیره شده از هوای خود را آزاد می‌کنند.

گیاهان درحال رشد phlogiston را جذب می‌کنند، و بخاطر همین است که هوا قابل اشتعال نیست، ولی گیاهان به خوبی می‌سوزند.

باقی مانده هوای پس از سوختن، در واقع ترکیبی از نیتروژن و کربن دی اکسید، گاهی هوای phlogiscated تصور می‌شد که phlogiston ها را جذب کرده.

دانش آموز جوزف بلک، دنیل Rutherford در سال ۱۷۷۲ میلادی نیتروژن را کشف کرد، و کشفیات خود را با همان تئوری phlogiston توضیح داد!

سر انجام، آزمایش های کمی ایراداتی را نشان داد، از جمله این فکت که بعضی فلزات بعد از سوختن افزایش وزن پیدا میکردند، با اینکه فرض میشد phlogiston از دست داده اند.

این تئوری که پذیرفته شده بود، در قرن ۱۸م به طور کامل با کشفیات اکسیژن، با مفهومی کاملا جدید، جایگزین شد.

miasma

تئوری میازما یا هوای بد بیان می‌داشت که بیماری هایی مثل cholera, chlamydia, یا black death به واسطه miasma ایجاد می‌شدند.

این تئوری بیشتر مربوط به نحوه انتشار بیماری های مسری در هوا بود.

این تئوری سر انجام در سال ۱۸۸۰ توسط germ theory of disease جایگزین شد.

برخی پژوهش های مربوط به تئوری miasma، خصوصا آزمایش های تهویه، با این تئوری برای حرکت هوا برد جرم قابل توضیح بود، و در بیماری COVID 19 این تئوری دوباره احیا شد.

قانون

قانون, طبق معادلات ریاضی, توضیح می‌دهد که در یک حالت مشخص, چه اتفاقی رخ خواهد داد.

• قانون بویل-ماریوت که بیان می‌کند در دمای ثابت فشار*حجم $P\times V$ ثابت است.
• قانون گی لوساک, بیان می‌کند در حجم ثابت, نسبت فشار به دما $P\over\Delta T$ ثابت است.
• قانون شارل که بیان می‌کند در فشار ثابت, نسبت حجم به دما $V\over \Delta T$ ثابت است
• قانون آووگادرو که بیان می‌کند حجم ۱ مول از هر گازی ثابت است.