لقاح یا بارور شدن, به انگلیسی fertilization, به مراحل هم‌جوشی ۲ گامت یا اسپرم و اووسیت ثانویه و ایجاد زیگوت به انگلیسی zygote یا نخستین یاخته حاصل از همجوشی گامت ها گفته می‌شود.

لقاح, معمولاً موجب افزایش مشاهده جهش های پایدار, و ایجاد تنوع در جانداران می‌شود؛ به گامِت نر, اسپرم, و به گامت موئنث, تخمک, به انگلیسی egg cell یا ovum گفته می‌شود؛ عبارت «تخمک», زمانی استفاده می‌شود که گامت ماده, توانایی حرکت ندارد.

اووسیت ثانویه, پس از آزاد شدن از انبانک, و رها سازی به شیپور رحم, به واسطه زنش های مژک های لوله رحم, به سمت رحم حرکت می‌کند؛ اسپرم های وارد شده به رحم از واژن نیز, به سمت اووسیت های ثانویه حرکت می‌کنند تا لقاح را آغاز کنند.

During fertilization, male and female gametes (sperm and eggs) unite, passing on genes of both parents to their offspring.

• Campbell Biology - Chapter 13 - Meiosis and Sexual Life Cycles

انواع لقاح

داخلی

در لقاح داخلی, لقاح در بدن جاندار انجام می‌شود؛ مثل اسبک ماهی که لقاح در بدن والد نر انجام می‌شود؛ همچنین, لقاح داخلی می‌تواند مثل کرم کبد به صورت خودلقاحی, بدون مشارکت والد دیگر انجام شود.

خارجی

لقاح خارجی, تنها در آب صورت می‌گیرد, و معمولا با رها کردن تخمک ها در آب انجام می‌شود.

جدار لقاحی

به محض عبور اسپرم از ۲ لایه متشکل از انبانک های باقی مانده (لایه خارجی), و لایه ای داخلی و ژله‌ای, و تماس اولین زامه با دیواره اووسیت ثانویه, لقاح آغاز می‌شود.

با شروع ادغام غشار اسپرم و اووسیت ثانویه, یک جدار لقاحی تشکیل می‌شود تا از ورود زامه های دیگر به اووسیت ثانویه جلوگیری شود.

تخم

پس از ورود سر زامه, به اووسیت ثانویه, و رها سازی هسته به سیتوپلاسم, این یاخته, کاستمان ۲ خود را تکمیل می‌کند, و یک «جسم قطبی ثانویه» و یک زیگوت ایجاد می‌شود؛ زیگوت, به انگلیسی zygote, نخستین یاخته یک جنین است که با تقسیم های متوالی میتوز, جنین را تشکیل می‌دهد.

پس از لقاح یا ادغام ماده وراثتی اسپرم و تُخمَک, سلول زیگوت, با ۲۳ جفت فام تن, ایجاد می‌شود.